sakuma morimasa (සකුමා මොරිමසා)

 

SAKUMA Morimasa (佐久間盛政)
සකුමා මොරිමසා 

මොරිමාසා සකුමා (1554 - 1583) ඔඩා වංශයේ සෙන්පතියෙකු  විය. ඔහු සකුමා වංශයේ පවුලේ සාමාජිකයෙකි. මොරිමාසා බොහෝ විට 'ඔනි ගේන්බා' ලෙස හඳුන්වනු ලැබුවේ ඔහුගේ ධෛර්යය නිසාය. ඔහු මොරිත්සුගු සකුමාගේ පුතෙකි. ඔහුගේ බාල සොහොයුරන් වූයේ යසුමාසා සකුමා, කත්සුමාසා ෂිබාතා සහ කත්සුයුකි සකුමා ය.

..ඔඩා වංශයේ සෙන්න්පතියෙකු  ලෙස..

මොරිමාසා උපත ලැබුවේ 1554 දී ඕවරි පළාතේ ගොකිසෝහි ය (වර්තමානයේ ගොකිසෝ, නගෝයා නගරය).

සකුමා වංශයේ යුද වංශකතාවක මොරිමාසා සෙන්ටිමීටර 182 ක් පමණ උසින් හැඳින්වූ අතර ඔහු සංඛ්‍යාත්මක වටිනාකමේ සත්‍යතාව පසෙකට දමා ඔහු එවැනි යෝධ මිනිසෙකු බව අඟවයි.

මොරිමාසාගේ පළමු සටන වූයේ 1568 දී කන්නොන්ජි බලකොටු  සටනයි (යොෂිකාතා  රොක්කෝකුට එරෙහිව).

මොරිමාසා 1570 දී එචිසන් පළාතේ තෙසුත්සුයාමා බලකොටුව  වැටලීම (යොෂියාකි අසකුරාට එරෙහිව), යසුගවරා සටන (යොෂිකාටා රොක්කාකුට එරෙහිව) සහ මාකිෂිමා  සටනවේ.

1575 දී ඔහුගේ මාමා වූ ෂිබතා කත්සුඉඑට  එචිසන් පළාත ලබා දුන් විට මොරිමාසා යටතේ  තබන ලදී.

එතැන් පටන්, හොකුරිකු කලාපයේ ඉකෝ  අනුගාමිකයින්ගේ නැගිටීමක් මැඩපැවැත්වීම වැනි අවස්ථා ගණනාවකදී මොරිමාසා කැපී පෙනෙන යුද සේවාවන් ඉටු කර ඇති අතර ඔහුට නොබුනාගා ඕඩීඒ විසින් ප්‍රශංසා ලිපියක් ලබා දෙන ලදී. මේ කාලය වන විට ඔහු 'ඔනි ගේන්බා' යන අන්වර්ථ නාමයෙන්ද නම් කරන ලදී.

කගා පළාතේ කනසාවා බලකොටුවේ  හි පළමු අධිපතියා ලෙස මොරිමාසා පත් කරන ලද අතර 1580 දී කගා පළාත ලබා දුන්නේ කගා ඉක්කෝ කැරැල්ලේ අඩිතාලමක් වූ ඔයාමා-ගොබෝ පන්සල  කඩා දැමීම  සිදුකලේ ඔහුගේ ජයග්‍රහණයෙනි.

1581 දී ෂිබතා කත්සුඉඑ අසූචි බලකොටුව  වෙත යමින් සිටියදී කගේකත්සු  යූසුගි කගා පළාත ආක්‍රමණය කළ අතර ෂිරායාමා බලකොටුව යටත් වීමට  බල කළේය.

මොරිමාසා උදව් සඳහා පැමිණි විට, මාලිගාව ඒ වන විටත් යටත් වී තිබුනද, මොරිමාසා උසුගි හමුදාවට පහර දුන්නේය.

එම වර්ෂයේදීම, නොතෝ පළාතේ ප්‍රාදේශීය සමුරායිවරුකගේකත්සු  යූසුගිගේ උසිගැන්වීම මත අරයාමා හි  කැරැල්ලක් දියත් කර සටන් වදින විට, මඑදා තොෂිඉඑගේ  ඉල්ලීමට ප්‍රතිචාර වශයෙන් මොරිමාසා ගලවා ගැනීමක් සඳහා පිටත්ව ගොස් උසුගි හමුදාවට පහර දුන්නේය. 

1582 හොන්නෝජි සිද්ධියෙන් නොබුනාගා මිය ගිය පසු මොරිමාසා ෂිබතා කත්සුඉඑට   සේවය කිරීමට පටන් ගත්තේය.

..ෂිසුගාතකේ සටන..

කියෝසු සමුළුවෙන් පසු ෂිබතා කත්සුඉඑ  හිදෙයෝෂිට එරෙහි ගැටුම ගැඹුරු කරද්දී, දෙදෙනා අවසානයේ 1583 දී ඔමි පළාතේ යෝගෝ විල අසලදී එකිනෙකාට මුහුණ දුන්හ.

මුලදී දෙපාර්ශ්වයම දිගු සටනක් අපේක්ෂා කළ අතර ඒ සඳහා සටන් ස්ථාවරය ගත්හ. කෙසේ වෙතත්, ෂිබතා කත්සුඉඑගේ දරුකමට හදාගත් දරුවෙකු වූ කත්සුතෝයෝ ෂිබාතා   හිදෙයෝෂි  ඔගාකි බලකොටුවේ  සිටින බවත් මොරිමාසා කඳවුරට තොරතුරු ලබා දුන්නේය.

තොරතුරු මත පදනම්ව, මොරිමාසා, කියොහිදේ  නකගාවා බලකොටුව වැටලීමට ෂිබතා කත්සුඉඑට යෝජනා කළේය.

ෂිබතා කත්සුඉඑ  මුලින් මෙම යෝජනාවට විරුද්ධ වූ නමුත් අවසානයේ මොරිමාසාගේ දැඩි ඉල්ලීමකට එකඟ වූයේ 'බලකොටුව විනාශ කළ වහාම මොරිමාසාගේ හමුදාව ආපසු යා යුතුය' යන කොන්දේසිය මත ය.

මොරිමාසා විසින් කරන ලද වැටලීම සාර්ථක වූයේ හිදෙයෝෂි පරාජය කිරීමෙනි, එය ෂිසුගාටකේ සටනේ පළමු සටන ජයග‍්‍රහණය කරා ගෙන ගියේය.

ජයග‍්‍රහණයෙන් අඩිපාරක් ලබා ගැනීමෙන් පසු මොරිමාසා ඊළඟ සටනට සූදානම් වෙමින් සිටියේ සටනේ ජයග්‍රාහකයා තීරණය කිරීම සඳහා හිදේනාගා තොයෝතොමි කඳවුරට පහර දීමට ය.

මේ අතර, මොරිමාසා ඉල්ලා සිටියේ, ෂිසුගටකේ බලකොටුව ආරක්ෂා කළ ෂිගෙහාරු කුවයාමාට  බලකොටුව සමඟ යටත් වන ලෙසයි. ඒ සඳහා කුවේමා පිළිතුරු දුන්නේ 'මම විරුද්ධ නොවෙමි, නමුත් කරුණාකර හිරු බැස යන තෙක් බලා සිටින්න' යනුවෙනි. .

කෙසේ වෙතත්,  බිවා  විල හරහා නැවකින් පැමිණි නිවා නගහිදේ, හිරු බැස යෑමත් සමඟ බලකොටුවෙන් ඉවත්ව යන කුවමා හමුදාවට එකතුවී  ප්‍රහාරය එල්ල කළ අතර මොරිමාසා ෂිසුගාතකේ බලකොටුව අල්ලා ගැනීමට අසමත් විය.

මේ මොහොත එනතුරු බලා සිටි හිදෙයෝෂි සැලසුම් කළ පරිදි යුධ පිටියට ආපසු යද්දී මොරිමාසා සතුරා මැද හුදෙකලා විය.

මඑදා තොෂිඉඑගේ  බලය චලනය නොවීම නිසා මොරිමාසාගේ හමුදාව සහ  ෂිබතා කත්සුඉඑගේ මූලස්ථානය අතර සම්බන්ධතාවය කපා හරින ලදි.

එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස  ෂිබතා කත්සුඉඑගේ හමුදාව හිදෙයෝෂිගේ හමුදාවට දරුණු පරාජයක් අත්කර දුන් අතර මොරිමාසා කගා පළාතට පසුබැසීමට උත්සාහ කළේ පසුව නැවත පැමිණීම සඳහා ය.

..මොරිමාසාගේ  අවසානය..

මොරිමාසා පසුබැස යද්දී  නකමුරා-ගෝ වැසියන් විසින් අල්ලා ගන්නා ලදී. තම ජීවිතය අවසානයකට පැමිණෙමින් තිබෙන බව දැනගත් මොරිමාසා, හිදෙයෝෂිව මුහුණට මුහුණ හමුවීම සඳහා ඔහුව හිදෙයෝෂිට භාර දෙන ලෙස ඔවුන්ගෙන් ඉල්ලා සිටියේය.

මොරිමාසාගේ යුධ  දක්ෂතාවය අගය කළ හිදෙයෝෂි, මොරිමාසාට හිගෝ පළාත ලබා දෙන බවට යෝජනා කරමින් තමා යටතේ වැඩ කරන ලෙස ඉල්ලා සිටියද, මොරිමාසාට  නොබුනාගා සහ ෂිබතා කත්සුඉඑගේ මහා කරුණාව අමතක කළ නොහැකි වූ අතර, ඔහු නගරය වටා ඇදගෙන යාමෙන් මරා දමන  ලෙස ඉල්ලා සිටියේය. මොරිමාසා කියොතෝ නගරය වටා ඇදගෙන ගොස් පසුව උජි නගරයේ මාකිෂිමා හිදී හිස ගසා දැමීය. ඔහු මිය යන විට  වයස අවුරුදු 30 කි.

මොරිමාසාගේ අවසන් වැකිය   '世の中を廻りも果てぬ小車は火宅の門を出づるなりけり'

ලොව පුරා ගමන් කරන නිමක් නැති කුඩා මෝටර් රථයක් ගිනි නිවන ගේට්ටුවෙන් පිටව යයි.